Tia UV là gì và nó có gây ra ung thư da hay không?

Tia UV có rất nhiều trong ánh sáng mặt trời và thật sự nguy hiểm đối với con người. Tuy nhiên, ít ai biết rằng nó cũng có thể xuất hiện ở những nguồn nhân tạo mà con người thường sử dụng trong cuộc sống hàng ngày.

Tia UV là gì?

Tia UV hay bức xạ tia cực tím là một dạng bức xạ từ đến từ mặt trời và các nguồn nhân tạo như giường tắm hoặc mỏ hàn… Ở đây, chúng ta cần hiểu định nghĩa về bức xạ. Nó là sự phát xạ (được gửi ra) năng lượng từ bất kỳ nguồn nào. Trong các loại bức xạ, có loại năng lượng rất cao (tần số cao) như tia X và tia gamma. Cũng có loại bức xạ năng lượng rất thấp (tần số thấp) – như sóng vô tuyến. Tia UV nằm ở giữa phổ này. Chúng có năng lượng nhiều hơn sóng vô tuyến nhưng không nhiều bằng tia X.

Tia UV

Các tia UV được phân loại dựa theo năng lượng mà chúng có. Có những loại tia UV năng lượng cao và là một dạng bức xạ ion hóa. Điều này có nghĩa chúng có đủ năng lượng để loại bỏ một electron khỏi một nguyên tử hoặc phân tử. Bức xạ ion hóa có thể làm hỏng DNA trong tế bào, từ đó dẫn đến ung thư. Tuy nhiên, ngay cả các tia UV năng lượng cao nhất cũng không đủ năng lượng để thâm nhập sâu vào cơ thể. Vì vậy, ảnh hưởng chính của chúng là lên da.

Tia UV được chia làm 3 nhóm chính bao gồm:

Tia UVA có năng lượng ít nhất. Những tia này có thể khiến tế bào da bị lão hóa và gây nên thiệt hại gián tiếp cho DNA của tế bào. Tia UVA chủ yếu liên quan đến các tổn thương da lâu dài như nếp nhăn. Tuy nhiên, chúng cũng được coi là có vai trò trong việc khiến cơ thể bị ung thư da.

Tia UVB là loại có năng lượng nhỉnh hơn UVB. Chúng có thể làm hỏng DNA trên da và là tia chính gây nên cháy nắng. UVB được coi là tác nhân chính gây nên ung thư da.

Tia UVC là loại có nhiều năng lượng hơn các loại tia UV khác. May mắn thay nó có phản ứng với các chất trong khí quyển và không chạm tới mặt đất. Tuy nhiên, UVC vẫn có thể xuất hiện có trong một số nguồn nhân tạo. Ví dụ như các đèn hàn hồ quang, đèn thủy ngân và bóng đèn khử trùng UV có thể tạo ra tia UVC.

Con người tiếp xúc với tia UV như thế nào?

Ánh sáng mặt trời

Ánh sáng mặt trời là nguồn bức xạ tia cực tím chính mặc dù tia UV chỉ chiếm phần nhỏ trong chúng. Các loại tia UV khác nhau chạm tới mặt đất với số lượng khác nhau. Khoảng 95% tia UV chiếu xuống mặt đất là UVA, 5% còn lại là UVB. Sức mạnh của tia UV chiếu xuống mặt đất phụ thuộc vào các yếu tố như:

– Thời gian trong ngày: Tia UV mạnh nhất trong khoảng thời gian từ 10h sáng đến 4h chiều.

– Mùa trong năm: Tia UV mạnh hơn trong những tháng mùa xuân và hè.

– Khoảng cách từ đường xích đạo: Càng gần xích đạo thì tia UV càng nhiều hơn.

– Độ cao: Tia UV xuất hiện nhiều hơn ở độ cao lớn hơn.

– Mây: Nếu nhiều mây sẽ xuất hiện ít bức xạ tia cực tím hơn.

Lượng tiếp xúc với bức xạ tia cực tím phụ thuộc vào độ mạnh của nó, thời gian da tiếp xúc và liệu da có được bảo vệ bằng quần áo hoặc kem chống nắng hay không.

Để tránh bức xạ tia cực tím, hãy click ngay đường link này để tìm hiểu cách sử dụng kem chống nắng nhé!

Nguồn tia UV nhân tạo

Chúng ta có thể tiếp xúc với tia UV nhân tạo gồm:

– Giường tắm nắng: Lượng và loại bức xạ tia cực tím chúng ta gặp trên giường tắm nắng phụ thuộc vào loại đèn cụ thể của vật này, thời gian nằm trên giường và tần suất sử dụng. Hầu hết các giường tắm nắng hiện đại phát ra tia UVA.

– Quang trị liệu: Một số vấn đề về da như bệnh vẩy nến sẽ phải sử dụng đến quang trị liệu. Khi đó, một quá trình điều trị được gọi là PUVA được tiến hành. Người ta sẽ sử dụng thuốc psoralen để chữa trị. Thuốc sẽ tiến vào da và làm cho nó nhạy cảm hơn với tia cực tím. Sau đó bệnh nhân sẽ được điều trị bằng bức xạ UVA.

– Đèn hồ quang: Những loại đèn này sử dụng bóng đèn để phát ra bức xạ tia cực tím. Tuy nhiên, phần bóng sẽ ngăn chặn phần lớn tia UV đi qua.

– Đèn hơi thủy ngân: Đèn hơi thủy ngân có thể sử dụng để chiếu sáng những khu vực công cộng. Người không để ý sẽ tiếp xúc với bức xạ tia cực tím từ nó.

Bức xạ UV có gây ung thư không?

Hầu hết các bệnh nhân bị ung thư da là do tiếp xúc với bức xạ tia cực tím trong ánh sáng mặt trời. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cũng chứng minh rằng việc bị ung thư có liên quan đến một số hành vi nhất định của con người khi phơi nắng (cả chủ động và thụ động) như:

– Dành nhiều thời gian dưới ánh nắng mặt trời để giải trí.

– Dành nhiều thời gian dưới ánh nắng mặt trời trong bộ đồ bơi.

– Sống trong khu vực nhiều ánh nắng mặt trời.

Các nghiên cứu cũng tìm thấy mối liên hệ giữa các hành vi của con người và dấu hiệu tiếp xúc với ánh nắng mặt trời cùng với khối u ác tính của da bao gồm:

– Các hoạt động dẫn đến tiếp xúc với ánh nắng mặt trời gián đoạn.

– Cháy nắng.

– Các dấu hiệu tổn thương do ánh nắng mặt trời trên da.

Vì tia UV không xâm nhập sâu vào cơ thể nên nó không gây ung thư trong nội tạng. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng người thường xuyên dùng giường tắm nắng có nguy cơ ung thư da cao.

Việc tiếp xúc với tia UV gây ra ung thư đã được khoa học cảnh báo từ lâu. Vì vậy, bạn cần phải thực sự cẩn thận khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Trong những trường hợp bất khả kháng, hãy dùng biện pháp bảo vệ như kem chống nắng. Bằng cách này, bạn có thể bảo vệ da khỏi những nguy cơ tiềm ẩn. Hãy tìm hiểu thật kỹ về tia UV để có làn da thật khỏe mạnh nhé!

Nguồn: Cancer.org

You may also like...

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *